ਜਮਾਤ ਦਸਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਏ ਜੁਲਾਈ ਟੈਸਟ 2025 – ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਹੱਲ

ਸਵਾਗਤ ਹੈ www.bestsolution.com ਤੇ!

ਪਿਆਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਓ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਜਮਾਤ ਦਸਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਏ ਦਾ ਜੁਲਾਈ ਟੈਸਟ 2025 ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 20 ਅੰਕ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਂ 40 ਮਿੰਟ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹੱਲ ਵੀ ਪਾਓਗੇ। ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।

---

ਸਮਾਂ – 40 ਮਿੰਟ
ਜਮਾਤ ਦਸਵੀਂ
ਵਿਸ਼ਾ – ਪੰਜਾਬੀ ਏ
ਜੁਲਾਈ ਟੈਸਟ 2025
ਕੁੱਲ ਅੰਕ – 20

(ਭਾਗ ਓ)

(I) ਵਸਤੁਨਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (1 ਅੰਕ ਹਰੇਕ)

1. ਕੁਲਫੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਲੇਖਕ ਕੌਣ ਹੈ?
2. ਏ ਸਰੀਰਾ ਮੇਰਿਆ ਕਿਸ ਗੁਰੂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ?
3. ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਿੱਥੇ ਬਣਦਾ ਹੈ?
4. ਵੀਰਾਂਵਾਲੀ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?

(II) ਹੇਠ ਲਿਖਦੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਲਿਖੋ। (4 ਅੰਕ)

1. ਪਵਣ ਗੁਰੂ ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ
2. ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ

(ਭਾਗ ਅ)

(III) ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਦੋ ਕਰੋ। (4 ਅੰਕ ਹਰੇਕ)

1. ਲੇਖਕ ਦੀ ਮਾਸੀ ਦਾ ਸੂਬਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ?
2. ਕਾਕਾ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਬੁੜਬੁੜ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ?
3. ‘ਘਰ ਦਾ ਪਿਆਰ’ ਲੇਖ ਅਨੁਸਾਰ ਘਰ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
4. ਮਰਦਾਨੇ ਨੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਜੋ ਬੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਅੱਗੋਂ ਕੀ ਕਿਹਾ?

(IV) ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਾਵੀ ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸਹਿਤ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ। (4 ਅੰਕ)

1. ਮਿਠ ਬੋਲੜਾ ਜੀ ਹਰਿ ਸਜਣੁ ਸੁਆਮੀ ਮੋਰਾ
   ਹਉ ਸੰਮਲਿ ਥਕੀ ਜੀ ਓਹੁ ਕਦੇ ਨ ਬੋਲੈ ਕਉਰਾ ॥
   ਕਉੜਾ ਬੋਲਿ ਨ ਜਾਨੈ ਪੂਰਨ ਭਗਵਾਨੈ ਅਉਗਣੁ
   ਕੋ ਨ ਚਿਤਾਰੇ ॥
   ਪਤਿਤ ਪਾਵਨੁ ਹਰਿ ਬਿਰਦੁ ਸਦਾਏ ਇਕੁ ਤਿਲੁ ਨਹੀਂ ਭੰਨੈ ਘਾਲੇ ॥
2. ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ ਰਵਿ ਚੰਦੁ ਦੀਪਕ ਬਨੇ ਤਾਰਿਕਾ ਮੰਡਲ ਜਨਕ ਮੋਤੀ ॥
   ਧੂਪੁ ਮਲਆਨਲੋ ਪਵਣੁ ਚਵਰੋ ਕਰੇ ਸਗਲ ਬਨਰਾਇ ਫੂਲੰਤ ਜੋਤੀ ॥
   ਕੈਸੀ ਆਰਤੀ ਹੋਇ ਭਵਖੰਡਨਾ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ ਅਨਹਤਾ ਸਬਦ ਵਾਜੰਤ ਭੇਰੀ ॥

(V) ਬੰਦੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਚਿਤਰਨ ਕਰੋ। (4 ਅੰਕ)

1. ਬੰਦੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਚਿਤਰਨ ਕਰੋ।

(VI) ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੈਰੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ। (4 ਅੰਕ)

“ਬੜੀ ਖ਼ਚਰੀ ਏਂ ਬੁੱਢੀਏ । ਲੈ ਹੁਣ ਸਫ਼ੈਦ ਪੋਸ਼ਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਤੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਚ ਲੈਣ ਲੱਗੀ ਏ।”

1. ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹੜੇ ਇਕਾਂਗੀ ਵਿਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ ?
2. ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਲੇਖਕ ਕੌਣ ਹੈ ?
3. ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਨੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹੇ ?
4. ‘ਖ਼ਚਰੀ ਬੁੱਢੀ’ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਕਿਉਂ ?

---

(ਭਾਗ ਓ)

(I) ਵਸਤੁਨਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (1 ਅੰਕ ਹਰੇਕ)

1. ਕੁਲਫੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਲੇਖਕ ਕੌਣ ਹੈ?
   ਕੁਲਫੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਹੈ।
2. ਏ ਸਰੀਰਾ ਮੇਰਿਆ ਕਿਸ ਗੁਰੂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ?
   ਏ ਸਰੀਰਾ ਮੇਰਿਆ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ।
3. ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਿੱਥੇ ਬਣਦਾ ਹੈ?
   ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਚਰਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਣਦਾ ਹੈ।
4. ਵੀਰਾਂਵਾਲੀ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?
   ਵੀਰਾਂਵਾਲੀ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਨਾਮ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਹੈ।

(II) ਹੇਠ ਲਿਖਦੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਲਿਖੋ। (4 ਅੰਕ)

1. ਪਵਣ ਗੁਰੂ ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ
   ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ: ਇਸ ਬਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੌਣ (ਹਵਾ) ਗੁਰੂ, ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ-ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਧਰਮਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹਜ਼ੂਰ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ ਤੇ ਨੇਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਰਖ਼ਰੂਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਨਾਮ ਜਪਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਰਖ਼ਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
2. ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ
   ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ: ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਅਹਿਸਾਨ ਫ਼ਰਾਮੋਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੀਤਾ ਅਹਿਸਾਨ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

(ਭਾਗ ਅ)

(III) ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਦੋ ਕਰੋ। (4 ਅੰਕ ਹਰੇਕ)

1. ਲੇਖਕ ਦੀ ਮਾਸੀ ਦਾ ਸੂਬਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ?
   ਲੇਖਕ ਦੀ ਮਾਸੀ ਦਾ ਸੂਬਾ (ਮਾਮਾ) ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗ਼ਰੀਬ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ-ਸਾਦਾ ਇਨਸਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ (ਲੇਖਕ ਦੀ ਮਾਸੀ) ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਘਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਡਰਪੋਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਾਸੀ ਉਸ ਤੋਂ ਹਰ ਕੰਮ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
2. ਕਾਕਾ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਬੁੜਬੁੜ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ?
   ਕਾਕਾ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕੁਲਫੀ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਲਫੀ ਬਹੁਤ ਠੰਢੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਠੰਢ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੁੜਬੁੜ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ।
3. ‘ਘਰ ਦਾ ਪਿਆਰ’ ਲੇਖ ਅਨੁਸਾਰ ਘਰ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
   ‘ਘਰ ਦਾ ਪਿਆਰ’ ਲੇਖ ਅਨੁਸਾਰ ਘਰ ਤੋਂ ਭਾਵ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਟਾਂ, ਗਾਰੇ ਅਤੇ ਸੀਮਿੰਟ ਦੀ ਬਣੀ ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਗੋਂ ਘਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਪਿਆਰ, ਸਨੇਹ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵਾਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
4. ਮਰਦਾਨੇ ਨੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਜੋ ਬੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਅੱਗੋਂ ਕੀ ਕਿਹਾ?
   ਜਦੋਂ ਮਰਦਾਨੇ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਬੀਤੀ (ਭੁੱਖੇ-ਪਿਆਸੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰ ਨਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ) ਸੁਣਾਈ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਰੱਬ ਦੇ ਘਰੋਂ ਸਰਾਪੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦੇਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰਦਾਨੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

(IV) ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਾਵੀ ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸਹਿਤ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ। (4 ਅੰਕ)

1. ਮਿਠ ਬੋਲੜਾ ਜੀ ਹਰਿ ਸਜਣੁ ਸੁਆਮੀ ਮੋਰਾ
   ਹਉ ਸੰਮਲਿ ਥਕੀ ਜੀ ਓਹੁ ਕਦੇ ਨ ਬੋਲੈ ਕਉਰਾ ॥
   ਕਉੜਾ ਬੋਲਿ ਨ ਜਾਨੈ ਪੂਰਨ ਭਗਵਾਨੈ ਅਉਗਣੁ
   ਕੋ ਨ ਚਿਤਾਰੇ ॥
   ਪਤਿਤ ਪਾਵਨੁ ਹਰਿ ਬਿਰਦੁ ਸਦਾਏ ਇਕੁ ਤਿਲੁ ਨਹੀਂ ਭੰਨੈ ਘਾਲੇ ॥
   

   ਪ੍ਰਸੰਗ: ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਸਲਾਹ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕੌੜਾ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ।

   ਵਿਆਖਿਆ: ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੂ-ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਮਾਲਕ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ-ਕਰ ਕੇ ਥੱਕ ਗਈ ਹਾਂ ਪਰ ਉਹ ਕਦੇ ਕੌੜਾ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ। ਉਹ ਪੂਰਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਦੇ ਕੌੜਾ ਬੋਲਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਔਗੁਣ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ-ਸਲਾਹ ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ ਹੈ ਭਾਵ ਵਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਸੁਭਾਅ ਕਾਇਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਘਾਲਣਾ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਲ ਭਰ ਵੀ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਭੰਨਦਾ ਭਾਵ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

2. ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ ਰਵਿ ਚੰਦੁ ਦੀਪਕ ਬਨੇ ਤਾਰਿਕਾ ਮੰਡਲ ਜਨਕ ਮੋਤੀ ॥
   ਧੂਪੁ ਮਲਆਨਲੋ ਪਵਣੁ ਚਵਰੋ ਕਰੇ ਸਗਲ ਬਨਰਾਇ ਫੂਲੰਤ ਜੋਤੀ ॥
   ਕੈਸੀ ਆਰਤੀ ਹੋਇ ਭਵਖੰਡਨਾ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ ਅਨਹਤਾ ਸਬਦ ਵਾਜੰਤ ਭੇਰੀ ॥
   

   ਪ੍ਰਸੰਗ: ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ‘ਆਰਤੀ’ ਵਿੱਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਆਰਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਸਮੀ ਆਰਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੀ ਕੁਦਰਤ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਆਰਤੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

   ਵਿਆਖਿਆ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਇੱਕ ਥਾਲ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਉਸ ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਦੀਵਿਆਂ ਵਾਂਗ ਬਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਲਿਆ ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਹਵਾ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਧੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਉਸ ਉੱਪਰ ਚੌਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਬਨਸਪਤੀ (ਰੁੱਖ, ਪੌਦੇ) ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਜੋਤਿ (ਨੂਰ) ਹਨ। ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ ਕਿੰਨੀ ਅਦਭੁਤ ਹੈ! ਇਹ ਆਰਤੀ ਅਨਾਹਦ ਸ਼ਬਦਾਂ (ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵਜਾਏ) ਦੇ ਭੇਰੀਆਂ (ਵੱਡੇ ਢੋਲ) ਵਾਂਗ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਆਰਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਆਰਤੀ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ।

(V) ਬੰਦੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਚਿਤਰਨ ਕਰੋ। (4 ਅੰਕ)

1. ਬੰਦੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਚਿਤਰਨ ਕਰੋ।
   ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਪਾਤਰ ਚਿਤਰਨ:
   ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਨਾਮ ਲਛਮਣ ਦੇਵ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਅਤੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਅਖਵਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
   
   • ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਸੈਨਾਪਤੀ: ਉਹ ਇੱਕ ਨਿਡਰ ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਗਲ ਹਕੂਮਤ ਵਿਰੁੱਧ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
   • ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ: ਉਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਥਾਹ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬ ਆਏ।
   • ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦੇ ਹਮਦਰਦ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਗ਼ਰੀਬ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ਼ਰੀਬ-ਪੱਖੀ ਸੋਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
   • ਨਿਆਂ-ਪ੍ਰੇਮੀ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਜ਼ੁਲਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਨਿਆਂ-ਆਧਾਰਿਤ ਸ਼ਾਸਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
   • ਬਲਿਦਾਨੀ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਲਈ ਮਹਾਨ ਬਲਿਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
   ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਨਾਇਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜੰਗੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾਈ, ਬਲਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

(VI) ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੈਰੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ। (4 ਅੰਕ)

“ਬੜੀ ਖ਼ਚਰੀ ਏਂ ਬੁੱਢੀਏ । ਲੈ ਹੁਣ ਸਫ਼ੈਦ ਪੋਸ਼ਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਤੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਚ ਲੈਣ ਲੱਗੀ ਏ।”

1. ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹੜੇ ਇਕਾਂਗੀ ਵਿਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ ?
   ਇਹ ਸ਼ਬਦ ‘ਬੇਬੇ ਰਾਮ ਭਜਨੀ’ ਇਕਾਂਗੀ ਵਿਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ।
2. ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਲੇਖਕ ਕੌਣ ਹੈ ?
   ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਲੇਖਕ ਡਾ. ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ ਹੈ।
3. ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਨੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹੇ ?
   ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗਾਮੇ ਨੇ ਬੇਬੇ ਰਾਮ ਭਜਨੀ ਨੂੰ ਕਹੇ।
4. ‘ਖ਼ਚਰੀ ਬੁੱਢੀ’ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਕਿਉਂ ?
   ‘ਖ਼ਚਰੀ ਬੁੱਢੀ’ ਬੇਬੇ ਰਾਮ ਭਜਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਲਾਕ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਢਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਲਝਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਤਲਬ ਕੱਢਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਧਾਰਨ ਲੋਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸਫ਼ੈਦਪੋਸ਼ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰ।

---

ਅਸੀਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਹੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋਣਗੇ। ਹੋਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਲਈ, ਸਾਡੀ ਵੈਬਸਾਈਟ www.bestsolution.com ‘ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੋ। ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ!