PSEB 9th Class SOCIAL SCIENCE SST March 2025 Real paper fully solved Punjabi Medium

PSEB 9th Class SOCIAL SCIENCE SST March 2025 Real paper fully solved Punjabi Medium

PSEB 9th Class SOCIAL SCIENCE SST March 2025 Real paper fully solved Punjabi Medium

ਭਾਗ-ੳ: ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (12X1=12)

1. ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਪਰਬਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ?

• ਉ) ਰਾਕਸ਼ਪੋਸ਼ੀ
• ਅ) ਡਫ਼ਲਾ
• ਈ) ਜ਼ਾਸਕਰ
• ਸ) ਨੀਲਗਿਰੀ
• ਜਵਾਬ: ਸ) ਨੀਲਗਿਰੀ

1. ਸੁਨਾਮੀ ਕਿਹੜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ?

• ਉ) ਫਰਾਂਸੀਸੀ
• ਅ) ਜਾਪਾਨੀ
• ਈ) ਪੰਜਾਬੀ
• ਸ) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਵਾਬ: ਅ) ਜਾਪਾਨੀ

1. ਹਰੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਅਤੇ ਧਾਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਅਸਾਧਾਰਣ ਵਾਧੇ ਨੂੰ _ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

• ਉ) ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ
• ਅ) ਧਾਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀ
• ਈ) ਕਣਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ
• ਸ) ਲਚਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਜਵਾਬ: ਉ) ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ

1. ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੋ 5 ਤੋਂ 7 ਮਹੀਨੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

• ਉ) ਛੁਪੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ
• ਅ) ਮੌਸਮੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ
• ਈ) ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ
• ਸ) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ ਜਵਾਬ: ਅ) ਮੌਸਮੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ

1. ਗ਼ਰੀਬੀ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ__ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੈ।

• ਉ) ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ
• ਅ) ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ
• ਈ) ਅਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ
• ਸ) ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਵਾਬ: ਉ) ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ

1. ਗ਼ਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

• ਉ) ਅੰਤੋਦਿਆ ਕਾਰਡ
• ਅ) ਬੀ.ਪੀ.ਐਲ. ਕਾਰਡ
• ਈ) ਏ.ਪੀ.ਐਲ. ਕਾਰਡ
• ਸ) ਸੀ.ਪੀ.ਐਲ. ਕਾਰਡ ਜਵਾਬ: ਅ) ਬੀ.ਪੀ.ਐਲ. ਕਾਰਡ

1. ਉਰਮਿਲਾ ਕੌਣ ਸੀ?

• ਉ) ਮਜ਼ਦੂਰ
• ਅ) ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾ
• ਈ) ਮੁਸਲਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾ
• ਸ) ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਵਾਬ: ਉ) ਮਜ਼ਦੂਰ

1. ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਕੀ ਸੀ?

• ਉ) ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ
• ਅ) ਸਭਰਾਈ ਦੇਵੀ
• ਈ) ਬੀਬੀ ਅਮਰੋ
• ਸ) ਬੀਬੀ ਅਨੋਪੀ ਜਵਾਬ: ਉ) ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ

1. ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਟੈਨਿਸ ਕੋਰਟ ਸਹੁੰ ਕਦੋਂ ਚੁੱਕੀ ਗਈ?

• ਉ) 4 ਜੁਲਾਈ, 1789 ਈ.
• ਅ) 20 ਜੂਨ, 1789 ਈ.
• ਈ) 4 ਅਗਸਤ, 1789 ਈ.
• ਸ) 5 ਮਈ, 1789 ਈ.
• ਜਵਾਬ: ਉ) 4 ਜੁਲਾਈ, 1789 ਈ.

1. ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕਰ ਲਈ?
   • ਉ) ਅਮਰੀਕਾ
   • ਅ) ਰੂਸ
   • ਈ) ਫਰਾਂਸ
   • ਸ) ਇੰਗਲੈਂਡ
   ਜਵਾਬ: ਅ) ਰੂਸ
2. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਦੇਸ਼ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ?
   • ਉ) ਭਾਰਤ
   • ਅ) ਅਮਰੀਕਾ
   • ਈ) ਫਰਾਂਸ
   • ਸ) ਚੀਨ
   ਜਵਾਬ: ਉ) ਭਾਰਤ
3. ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਦੇਸ਼ ਕਿਹੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
   • ਉ) ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
   • ਅ) ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੈਨਾ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
   • ਈ) ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਜਾਂ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਢੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
   • ਸ) ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੁਖੀ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
   ਜਵਾਬ: ਈ) ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਜਾਂ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਢੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਗ-ਅ: ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (12X1=12)

1. ਖਾਲੀ ਸਥਾਨ ਭਰੋ:

• i. ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ__ ਲਜ਼ਮੀ ਹਨ।
  ਜਵਾਬ: ਸਕੂਲ
• ii. ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ_ਹਨ।
  ਜਵਾਬ: ਅਸੀਮਿਤ
• iii. ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ____ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
  ਜਵਾਬ: ਪ੍ਰਾਂਤ
• iv. ਲੈਨਿਨ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ_______ਨੇ ਕੀਤੀ।
  ਜਵਾਬ: ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕ

1. ਸਹੀ/ਗਲਤ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗਾਓ:

• i. ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡੈਲਟਾ ਸੁੰਦਰਬਨ ਹੈ।
  ਜਵਾਬ: ਸਹੀ
• ii. ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗ਼ਰੀਬੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਹਨ।
  ਜਵਾਬ: ਸਹੀ
• iii. ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਟਾਈਨ ਇੰਜਨ ਲੋਹਾ ਢਾਲਣ ਵਾਲਾ ਯੰਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੋਜ ਰੂਸੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
  ਜਵਾਬ: ਗਲਤ
• iv. ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਸੰਪੰਨ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ।
  ਜਵਾਬ: ਗਲਤ

1. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਦਿਓ:

• i. ਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੀਸਰੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ?
  ਜਵਾਬ: ਚੀਨ
• ii. ਗ਼ਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਹੜਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
  ਜਵਾਬ: ਭੁੱਖ
• iii. ਰੂਸ ਦੀ ਹਾਰ ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਹੋਈ?
  ਜਵਾਬ: ਜਰਮਨੀ
• iv. ਕੋਈ ਇੱਕ ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦੱਸੋ ਜੋ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ?
  ਜਵਾਬ: ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ

ਭਾਗ-ੲ: ਛੋਟੇ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (8X3=24)

1. ਖੰਡੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲਿਖੋ ਅਤੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
   ਜਵਾਬ: ਖੰਡੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਹੈ।
2. ਜਨਸੰਖਿਆ ਪੱਖੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
   ਜਵਾਬ: ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਹੈ। ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।
3. ਬਹੁ-ਫ਼ਸਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕੀ ਹੈ? ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰੋ।
   ਜਵਾਬ: ਬਹੁ-ਫ਼ਸਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਫ਼ਸਲਾਂ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
4. ਗ਼ਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
   ਜਵਾਬ: ਗ਼ਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਘੱਟ ਆਮਦਨ, ਅਸਲੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ, ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਨੀਵਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
5. ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ?
   ਜਵਾਬ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਛੂਤ-ਛਾਤ, ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਟੜਪੰਥੀ ਵਰਗੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
6. ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਲੋੜ ਪਈ?
   ਜਵਾਬ: ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆਸਰਾ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ। ਇਹ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਹਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
7. ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ?
   ਜਵਾਬ: ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੋਇਆ।
8. ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਬਣਤਰ ‘ਤੇ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
   ਜਵਾਬ: ਲੋਕ ਸਭਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 545 ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 543 ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 2 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੇ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਭਾਗ-ਸ: ਵੱਡੇ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (4X5=20)

1. ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰੀ ਨਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ ਅਤੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਫੇਫੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
   ਜਵਾਬ: ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਨਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ, ਯਮੁਨਾ, ਬ੍ਰਹਮਪੁਤਰਾ, ਅਤੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਨਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਫੇਫੜੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਣੀ, ਭੋਜਨ, ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਸਿੰਜਾਈ। ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
2. ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਵੱਛਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਕੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਹਨ?
   ਜਵਾਬ: ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਵੱਛਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ (ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਅਭਿਆਨ), ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਚ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟਾਇਲਟਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਕੂੜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਅਤੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ ਵੀ ਕਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
3. ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
   ਜਵਾਬ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਗਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬਲ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਭੇਦਭਾਵ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
4. ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
   ਜਵਾਬ: ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚਤਾ, ਸਮਾਨਤਾ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਚੋਣ ਦੁਆਰਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਗਠਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ, ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ, ਅਤੇ ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਭਾਗ-ਹ: ਸਰੋਤ ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (4X1=4)

1. ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ?
   ਜਵਾਬ: ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਘੀ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
2. ਸੰਘਾਤਮਕ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਕਿਹੜੀਆਂ-ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ?
   ਜਵਾਬ: ਸੰਘਾਤਮਕ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ, ਲਿਖਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚਤਾ, ਸੁਤੰਤਰ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ, ਅਤੇ ਦੋ ਸਦਨੀ ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
3. ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਦੋ ਇਕਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੱਸੋ?
   ਜਵਾਬ: ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਇਕਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ: ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸੁਤੰਤਰ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ।
4. ਨਿਆਂਇਕ ਪੁਨਰਵੀਚਾਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
   ਜਵਾਬ: ਨਿਆਂਇਕ ਪੁਨਰਵੀਚਾਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਸੁਤੰਤਰ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਭਾਗ-ਕ: ਨਕਸ਼ਾ-ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (4X1=4)

1. ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕੋਈ ਚਾਰ ਸਥਾਨ ਦਰਸਾਓ:

• 1. ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜ
• 2. ਸਤਪੁੜਾ
• 3. ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ
• 4. ਚੌਡੀ ਨ ਆਸਲਟਨ ਜਵਾਬ:
• 1. ਪੰਜਾਬ
• 2. ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
• 3. ਗੁਜਰਾਤ
• 4. ਉੱਤਰਾਖੰਡ

1. 1947 ਈ. ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚਾਰ ਸਥਾਨ ਦਰਸਾਓ:

• 1. ਰਾਵੀ ਨਦੀ
• 2. ਬਿਆਸ ਨਦੀ
• 3. ਬੋਰੀਆਂ ਦਰਿਆ
• 4. ਜੇਹਲਮ ਦਰਿਆ ਜਵਾਬ:
• 1. ਪਾਕਿਸਤਾਨ
• 2. ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ)
• 3. ਪਾਕਿਸਤਾਨ
• 4. ਪਾਕਿਸਤਾਨ

---

PSEB 9th Class SOCIAL SCIENCE SST March 2025 Real paper fully solved Punjabi Medium