PSEB 11TH SOCIOLOGY ( ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ) March 2025 fully solved real question paper pdf
PSEB 11TH SOCIOLOGY ( ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ) March 2025 fully solved real question paper pdf
ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ
ਇਸ ਬਲੌਗ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।
ਭਾਗ – ੳ (15×1=15)
ਬਹੁ ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰ
- ਕਿਤਾਬ ‘Social Order’ ਦਾ ਲੇਖਕ ਕੌਣ ਸੀ?
a) ਮੈਕਾਈਵਰ
b) ਮਿਸਲ
c) ਰਾਬਰਟ ਬੀਅਰਸਟੈਡ
d) ਮੈਕਸ ਵੈਬਰ
ਜਵਾਬ: c) ਰਾਬਰਟ ਬੀਅਰਸਟੈਡ - ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਦੇ ਹਨ? “ਸਮਾਜ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਹੈ।”
a) ਮੈਕਾਈਵਰ
b) ਅਰਸਤੂ
c) ਵੈਬਰ
d) ਦੁਰਖੀਮ
ਜਵਾਬ: b) ਅਰਸਤੂ - ਕਾਮਤੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਿਲਾਸਫ਼ੀ ਨੂੰ ਕੀ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ?
a) ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ
b) ਸਕਾਰਾਤਮਕਵਾਦ
c) ਨਿਰੀਖਣਵਾਦ
d) ਕੋਈ ਨਹੀਂ
ਜਵਾਬ: b) ਸਕਾਰਾਤਮਕਵਾਦ - ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:
a) ਵਿਰੁੱਧ
b) ਪੂਰਕ
c) ਸਮਾਨ
d) ਕੋਈ ਨਹੀਂ
ਜਵਾਬ: b) ਪੂਰਕ - ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ?
a) ਸਥਿਰਤਾ
b) ਰਸਮੀ ਸੰਬੰਧ
c) ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੰਬੰਧ
d) ਛੋਟਾ ਆਕਾਰ
ਜਵਾਬ: b) ਰਸਮੀ ਸੰਬੰਧ - ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਵਿਕਸਿਤ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ?
a) ਸੱਭਿਅਤਾ
b) ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
c) ਦੇਸ਼ ਤੇ ਸਮਾਜ
d) ਅਭੌਤਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਜਵਾਬ: a) ਸੱਭਿਅਤਾ - ਸਮਾਜੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਿਸ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
a) ਵਿਅਕਤੀ
b) ਸਮਾਜ
c) ਪਰਿਵਾਰ
d) ਸਮੂਹ
ਜਵਾਬ: c) ਪਰਿਵਾਰ - ਨਾਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ?
a) ਇੱਕ
b) ਦੋ
c) ਤਿੰਨ
d) ਚਾਰ
ਜਵਾਬ: b) ਦੋ - ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕੌਣ ਮਜਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ?
a) ਰਾਜ
b) ਸਮਾਜ
c) ਜਾਤੀ
d) ਸਰਕਾਰ
ਜਵਾਬ: d) ਸਰਕਾਰ - ਧਰਮ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਕਿੱਥੋਂ ਹੋਈ?
a) ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ
b) ਭਗਵਾਨ ਤੋਂ
c) ਆਤਮਾ ਤੋਂ
d) ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ
ਜਵਾਬ: a) ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ - ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ?
a) ਸਮੁਦਾਇ
b) ਧਰਮ
c) ਮੁੱਲ
d) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ
ਜਵਾਬ: d) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ - ਆਪਣੀ ਹੀ ਜਾਤੀ ਜਾਂ ਉਪਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
a) ਅਨੁਲੋਮ
b) ਪ੍ਰਤੀਲੋਮ
c) ਅੰਤਰ ਵਿਆਹ
d) ਬਾਹਰ ਵਿਆਹ
ਜਵਾਬ: c) ਅੰਤਰ ਵਿਆਹ - ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸੋ।
a) ਅਚਾਨਕ ਨਤੀਜੇ
b) ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ
c) ਤੇਜ਼ ਪਰਿਵਰਤਨ
d) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ
ਜਵਾਬ: d) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ - ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਦਾਤਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
a) ਅਗਸਤੇ ਕਾਮਤੇ
b) ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ
c) ਦੁਰਖੀਮ
d) ਮੈਕਸ ਵੈਬਰ
ਜਵਾਬ: a) ਅਗਸਤੇ ਕਾਮਤੇ - ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਾਮਤੇ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
a) ਵੈਬਰ
b) ਮਾਰਕਸ
c) ਦੁਰਖੀਮ
d) ਸਪੈਂਸਰ
ਜਵਾਬ: c) ਦੁਰਖੀਮ
ਭਾਗ – ਅ (5×1=5)
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ
- ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜੁੜਵੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਕਿਸ ਵਿਚਾਰਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ: ਗਿੱਡਿੰਗਜ਼ - ‘ਅਸੀਂ’ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ: ‘ਅਸੀਂ’ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸਮੂਹਕਤਾ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ। - ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਏਜੰਸੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦੱਸੋ।
ਜਵਾਬ: ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤ - ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਸਮਝਦੇ ਹੋ?
ਜਵਾਬ: ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ, ਵੰਡ ਅਤੇ ਖਪਤ। - ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ।
ਜਵਾਬ: ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਬਦਲਾਅ।
ਭਾਗ – ੲ (6×4=24)
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਛੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ 40 ਤੋਂ 50 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਓ
- ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੱਸੋ।
ਜਵਾਬ: ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। - ਸਭਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿਓ।
ਜਵਾਬ: ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਘ, ਮਹਿਲਾ ਕਲੱਬ, ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਯੂਨੀਅਨ। - ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਤਮਿਕ ਕਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦੱਸੋ।
ਜਵਾਬ: ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਰਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਵੇਂ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਖੋਜ। ਸਿੱਖਿਆਤਮਿਕ ਕਾਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿਖਲਾਈ। - ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਦੱਸੋ।
ਜਵਾਬ: ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ, ਸਾਂਝੇ ਟੀਚੇ, ਸਮੂਹਕ ਪਛਾਣ, ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ। - ਸਮਾਜੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੱਸੋ।
ਜਵਾਬ: ਸਮਾਜੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਇਹ ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਭਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। - ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ?
ਜਵਾਬ: ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਇਹ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਬੰਧਨ ਹੈ, ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਭਾਗ – ਸ (2×6=12)
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੈਰਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦੱਸੋ
A)
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੋ ਚੀਜ਼ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਅੱਡ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਕੋਲ ਹੈ ਪਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਅੰਤਰ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਉਸਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਪੀੜੀ ਦਰ ਪੀੜੀ ਹਾਸਤਾਂਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ – ਭੌਤਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਅਭੌਤਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ। ਭੌਤਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦੇਖ ਜਾਂ ਛੂਹ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਰਸੀ, ਟੇਬਲ, ਕਾਰ, ਪੈੱਨ, ਘਰ ਆਦਿ। ਅਭੌਤਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਪੱਖ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦੇਖ ਜਾਂ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਰ, ਨਿਯਮ, ਪਰਮਾਪ ਆਦਿ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ:
- ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ: ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਪੀੜੀ ਦਰ ਪੀੜੀ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਜੋ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ। - ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ?
ਜਵਾਬ: ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਅੰਤਰ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ। - ਭੌਤਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਅਭੌਤਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦੱਸੋ।
ਜਵਾਬ: ਭੌਤਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦੇਖ ਜਾਂ ਛੂਹ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਰਸੀ, ਟੇਬਲ, ਕਾਰ, ਪੈੱਨ, ਘਰ ਆਦਿ। ਅਭੌਤਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੱਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦੇਖ ਜਾਂ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਰ, ਨਿਯਮ, ਪਰਮਾਪ ਆਦਿ।
ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰੋ।