PSEB 11TH HISTORY ( ਇਤਿਹਾਸ ) March 2025 full solved real question paper in punjabi medium with pdf
PSEB 11TH HISTORY ( ਇਤਿਹਾਸ ) March 2025 full solved real question paper in punjabi medium with pdf
ਇੱਥੇ 11ਵੀਂ ਇਤਿਹਾਸ ਫਾਈਨਲ ਇਮਤਿਹਾਨ ਮਾਰਚ 2025 ਪੇਪਰ ਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਬੱਧ ਹੱਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
ਸੈਕਸ਼ਨ: A
(ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1 ਨੰਬਰ ਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1:
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਤੱਥ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ?
A) ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਸਨ।
B) ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਹੜੱਪਾ ਹੈ।
C) ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਹੜੱਪਾ ਸਭਿਅਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
D) ਮਹਾਨ ਸਣਾਉ ਹੜੱਪਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਉੱਤਰ:
D) ਮਹਾਨ ਸਣਾਉ ਹੜੱਪਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
(ਮਹਾਨ ਸਣਾਉ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਨਜੋ-ਦੜੋ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਹੜੱਪਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2:
ਉਹ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ 24ਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
A) ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ
B) ਅਸ਼ੋਕ
C) ਮਹਾਵੀਰ
D) ਸਮੁੰਦਰ ਗੁਪਤ
ਉੱਤਰ:
C) ਮਹਾਵੀਰ
(ਮਹਾਵੀਰ 24ਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਨ।)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3:
ਗੁਪਤਾਂ ਬਾਰੇ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ?
A) ਗੁਪਤ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਮੁੰਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
B) ਚੰਦਰਗੁਪਤ-I ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਅਸਲ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
C) ਸਮੁੰਦਰ ਗੁਪਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
D) ਸਮੁੰਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਦੱਖਣ ਦੇ 12 ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ��
ਉੱਤਰ:
A) ਗੁਪਤ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਮੁੰਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
(ਗੁਪਤ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਚੰਦਰਗੁਪਤ-I ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਨਹੀਂ।)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4:
ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ ਚੁਣੋ:
A) ਖਿਲਜੀ ਵੰਸ਼ < ਲੋਧੀ ਵੰਸ਼ < ਤੁਗ਼ਲਕ ਵੰਸ਼ < ਗੁਲਾਮ ਵੰਸ਼
B) ਲੋਧੀ ਵੰਸ਼ < ਗੁਲਾਮ ਵੰਸ਼ < ਤੁਗ਼ਲਕ ਵੰਸ਼ < ਖਿਲਜੀ ਵੰਸ਼
C) ਗੁਲਾਮ ਵੰਸ਼ < ਖਿਲਜੀ ਵੰਸ਼ < ਤੁਗ਼ਲਕ ਵੰਸ਼ < ਲੋਧੀ ਵੰਸ਼
D) ਗੁਲਾਮ ਵੰਸ਼ < ਲੋਧੀ ਵੰਸ਼ < ਤੁਗ਼ਲਕ ਵੰਸ਼ < ਖਿਲਜੀ ਵੰਸ਼
ਉੱਤਰ:
C) ਗੁਲਾਮ ਵੰਸ਼ < ਖਿਲਜੀ ਵੰਸ਼ < ਤੁਗ਼ਲਕ ਵੰਸ਼ < ਲੋਧੀ ਵੰਸ਼
(ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਕ੍ਰਮ ਹੈ।)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5:
ਸਹੀ ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ:
1) ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ
2) ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ
3) ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ
4) ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ
(i) ਲੰਗਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
(ii) ਮੰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
(iii) ਮਸੰਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
(iv) ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ
ਉੱਤਰ:
A) (i) | (iv) | (ii) | (iii)
(ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਲੰਗਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ, ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਮੰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਮਸੰਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6:
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ?
A) ਅਕਬਰ
B) ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂ
C) ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ
D) ਜਹਾਂਗੀਰ
ਉੱਤਰ:
D) ਜਹਾਂਗੀਰ
(ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7:
ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕੌਣ ਸਨ?
A) ਪੁਰਤਗਾਲੀ
B) ਅੰਗਰੇਜ਼
C) ਫਰਾਂਸੀਸੀ
D) ਡੱਚ
ਉੱਤਰ:
A) ਪੁਰਤਗਾਲੀ
(ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਵਾਸਕੋ ਡਾ ਗਾਮਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, 1498 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਨ।)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8:
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਜੋੜਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ?
A) ਬ੍ਰਹਮੋ ਸਮਾਜ – ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ
B) ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ – ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ
C) ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਅੰਦੋਲਨ – ਸੈਅਦ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ
D) ਨਾਮਧਾਰੀ ਅੰਦੋਲਨ – ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ
ਉੱਤਰ:
B) ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ – ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ
(ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਵਾਮੀ ਦਯਾਨੰਦ ਸਰ���ਵਤੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਨੇ ਨਹੀਂ।)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9:
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਬੋਧ ਧਰਮ ਦਾ ਸੰਪ੍ਰਦਾਯ ਨਹੀਂ ਹੈ?
A) ਹਿਨਯਾਨ
B) ਮਹਾਯਾਨ
C) ਸ਼ਵੇਤਾਂਬਰ
D) ਵਜਰਯਾਨ
ਉੱਤਰ:
C) ਸ਼ਵੇਤਾਂਬਰ
(ਸ਼ਵੇਤਾਂਬਰ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦਾ ਸੰਪ੍ਰਦਾਯ ਹੈ, ਬੋਧ ਧਰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ।)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10:
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਤੱਥ ਸਹੀ ਹੈ?
A) ਗੁਲਾਮ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਲਬਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
B) ਰਜ਼ੀਆ ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਦੀ ਬੇਟੀ ਸੀ।
C) ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਨੇ ਖੂਨ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ।
D) ਕੁਤਬਉਦੀਨ ਐਬਕ ਗੁਲਾਮ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸੁਲਤਾਨ ਸੀ।
ਉੱਤਰ:
B) ਰਜ਼ੀਆ ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਦੀ ਬੇਟੀ ਸੀ।
(ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨ ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਦੀ ਬੇਟੀ ਸੀ।)
ਸੈਕਸ਼ਨ: B
(ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1 ਨੰਬਰ ਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1:
ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਸਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ?
ਉੱਤਰ:
ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿਆਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2:
ਕਲਿੰਗਾ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ?
ਉੱਤਰ:
ਕਲਿੰਗਾ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3:
ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗ਼ਲਕ ਕਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ?
ਉੱਤਰ:
ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗ਼ਲਕ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4:
ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਖਿਤਾਬ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ?
ਉੱਤਰ:
ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੇ ਛਤਰਪਤੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5:
ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਕਿਸ ਰਾਜ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ?
ਉੱਤਰ:
ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ।
ਸੈਕਸ਼ਨ: C
(ਹਰੇਕ ਭਾਗ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ 3 ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰੋ। ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6 ਨੰਬਰ ਦਾ ਹੈ।)
ਭਾਗ: A
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1:
ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ:
ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
- ਗ੍ਰਿਡ ਸਿਸਟਮ: ਸ਼ਹਿਰ ਗ੍ਰਿਡ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਗਲੀਆਂ ਸਨ।
- ਨਾਲੀ ਸਿਸਟਮ: ਢੱਕੀਆਂ ਨਾਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਉੱਨਤ ਨਾਲੀ ਸਿਸਟਮ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
- ਸਿਟਾਡਲ ਅਤੇ ਹੇਠਲਾ ਸ਼ਹਿਰ: ਸ਼ਹਿਰ ਸਿਟਾਡਲ (ਐਲਿਟ ਲਈ) ਅਤੇ ਹੇਠਲਾ ਸ਼ਹਿਰ (ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ) ਵ���ੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਸਨ।
- ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ: ਮਿਆਰੀ ਸੜੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
- ਮਹਾਨ ਸਣਾਉ: ਮੋਹਿਨਜੋ-ਦੜੋ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸਣਾਉ ਰਿਤਕ ਸਣਾਉ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2:
ਜੈਨ ਧਰਮ ਬੋਧ ਧਰਮ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ?
ਉੱਤਰ:
ਜੈਨ ਧਰਮ ਬੋਧ ਧਰਮ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਕਿਉਂਕਿ:
- ਸਖ਼ਤ ਅਭਿਆਸ: ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਸਖ਼ਤ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ।
- ਰਾਜਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਕਮੀ: ਬੋਧ ਧਰਮ ਦੇ ਉਲਟ, ਜੈਨ ਧਰਮ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
- ਜਟਿਲ ਦਰਸ਼ਨ: ਜੈਨ ਧਰਮ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਜਟਿਲ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3:
ਕਾਲੀਦਾਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ:
ਕਾਲੀਦਾਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ:
- ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ: ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਸਨ।
- ਸਮਾਂ-ਰਹਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਭਿਜਨਾਨਸ਼ਕੁੰਤਲਮ ਅਤੇ ਮੇਘਦੂਤ ਕਲਾਸਿਕ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਥੀਮ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪਿਆਰ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਥੀਮਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਭਾਗ: B
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6:
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕ�� ਸਨ?
ਉੱਤਰ:
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸਨ:
- ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਚਾਰ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।
- ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
- ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਬਾਅ: ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ ਖਤਰਾ ਮੰਨਿਆ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7:
ਮੁਗਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕੀ ਸੀ?
ਉੱਤਰ:
ਮੁਗਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੀ:
- ਸਰਵਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ: ਉਹ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਅੰਤਿਮ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ।
- ਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਕਤੀ: ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ, ਫੌਜੀ, ਅਤੇ ਨਿਆਂਇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਨ।
- ਦੈਵੀ ਅਧਿਕਾਰ: ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਰੱਬ ਦੀ ਛਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਪੂਰਨ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8:
ਵੱਡੇ ਹੋਲੋਕਾਸਟ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
ਉੱਤਰ:
ਵੱਡਾ ਹੋਲੋਕਾਸਟ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਦੁਆਰਾ ਛੇ ਮਿਲੀਅਨ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਨਰਸੰਹਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮੈਟਿਕ, ਰਾਜ-ਪ੍ਰਯੋਜਿਤ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਸੀ, ਜੋ ਅਡੋਲਫ ਹਿਟਲਰ ਦੀ ਨਸਲੀ ਸਰਬਉੱਚਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਹੋਲੋਕਾਸਟ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹਨੇਰੇ ਅਧਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੈਕਸ਼ਨ: D
(ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪੈਰੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ।)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1:
‘ਰਾਜਪੂਤ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ:
‘ਰਾਜਪੂਤ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ,” ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਯੋਧਾ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2:
ਇਸ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੋ।
ਉੱਤਰ:
ਦੋ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਮੇਹਰਾਨਗੜ੍ਹ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3:
ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲਿਖੋ ਜੋ ਉਪਰੋਕਤ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਉੱਤਰ:
ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ:
- ਬਹਾਦਰੀ: ਉਹ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
- ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ: ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਤਭੂਮੀ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਹੱਦ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਸਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4:
ਰਾਜਪੂਤ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਦੋ ਨਮੂਨੇ ਕਿਹੜੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ:
ਰਾਜਪੂਤ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਦੋ ਨਮੂਨੇ ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਮੇਹਰਾਨਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5:
ਰਾਣੀ ਪਦਮਿਨੀ ਅਤੇ ਕਰਨਾਵਤੀ ਕਿਸ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ?
ਉੱਤਰ:
ਰਾਣੀ ਪਦਮਿਨੀ ਅਤੇ ਕਰਨਾਵਤੀ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੌਹਰ (ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਵੈ-ਬਲੀਦਾਨ) ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਲਈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6:
ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸਨ?
ਉੱਤਰ:
ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦਿੱਤੀ।
ਸੈਕਸ਼ਨ: E
(ਹਰੇਕ ਭਾਗ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ 2 ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰੋ। ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10 ਨੰਬਰ ਦਾ ਹੈ।)
ਭਾਗ: A
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1:
ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
ਉੱਤਰ:
- ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ: ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਫਲਦਾਇਤਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਸਮਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅੱਗ ਦੇ ਬਲੀਦਾਨ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
- ਆਰਥਿਕ ਜੀਵਨ: ਆਰਥਿਕਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਵਪਾਰ, ਅਤੇ ਹਸਤਸ਼ਿਲਪ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਮੈਸੋਪੋਟਾਮੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2:
ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਕੀ ਸਥਾਨ ਹੈ? ਜੈਨ ਧਰਮ ਬੋਧ ਧਰਮ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ?
ਉੱਤਰ:
- ਅਹਿੰਸਾ (ਅਹਿੰਸਾ): ਅਹਿੰਸਾ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ: ਜੈਨ ਧਰਮ ਬੋਧ ਧਰਮ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਅਭਿਆਸ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਸਨ, ਇਸਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਜਟਿਲ ਸੀ।
ਭਾਗ: B
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5:
ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
ਉੱਤਰ:
- ��਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ: ਇਸਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੰਦਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
- ਸ਼੍ਰੀ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ: ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਭਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6:
ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ?
ਉੱਤਰ:
ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਭਾਰੀ ਟੈਕਸ, ਅਤੇ ਅੰਤਹੀਣ ਯੁੱਧਾਂ ਨੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਸੈਕਸ਼ਨ: F (ਮੈਪ)
(ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 5 ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਓ।)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1:
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਓ:
- ਹੜੱਪਾ
- ਮੋਹਿਨਜੋ-ਦੜੋ
- ਲੋਥਲ
- ਕਾਲੀਬੰਗਨ
- ਧੋਲਾਵੀਰਾ
ਵਿਆਖਿਆ:
ਇਹ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਸਨ, ਜੋ ਉੱਨਤ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
11ਵੀਂ ਇਤਿਹਾਸ ਫਾਈਨਲ ਇਮਤਿਹਾਨ ਮਾਰਚ 2025